Bonaventure Kalou is een piekeraar, een binnenvetter. De Ivoriaanse aanvaller van SC Heerenveen beweegt zich door het leven met een blik in de ogen die het midden houdt tussen berustend en melancholiek. Berustend omdat hij als gelouterde prof alles al eens heeft meegemaakt, melancholiek omdat hij als potentiële topspeler niet laat zien wat hij kan en weet dat het anders moet. ‘Om eerlijk te zijn: ik voel me hier soms nutteloos. It’s killing me inside, man’

Bonaventure Kalou op een maandagavond in het beloftenteam van Heerenveen. Als de vroegere machtshebber van Ivoorkust, generaal Robert Guei, het had kunnen zien, dan was de despoot – inmiddels overleden – vermoedelijk in een homerische lachbui uitgebarsten en er waarschijnlijk in gebleven ook.

Ooit stopte de toenmalige machthebber van het Afrikaanse land Kalou en de andere spelers van het nationale elftal voor straf drie dagen in een militair kamp. De reden: de voetballers hadden verzuimd zich te kwalificieren voor de Africa Cup en verdienden in de ogen van de generaal een lesje in nederigheid en patriottisme.

Als Kalou (31) aan het bizarre voorval terugdenkt, breekt er zowaar een lach door op zijn gezicht. Een spottende. ‘We moesten leren de nationale vlag lief te hebben en meer van dat soort dingen, met zijn allen opstaan en het volkslied zingen. Het was een belachelijke ervaring, een idiote situatie.’

‘Gelukkig werd er geen geweld tegen ons gebruikt, maar die militairen wilden ons wel duidelijk maken dat we meer hadden moeten vechten voor ons land. Verwerpelijk natuurlijk. Ze mogen best boos op ons zijn, maar voetbal is en blijft natuurlijk een spelletje.’

‘Twee blessures, drie stappen terug’
Niettemin: de Bonaventure Kalou van 2009, ruim negen jaar na het incident, piektert wat af over dat spelletje. Hij had zich heel wat anders voorgesteld van zijn eerste seizoen in het shirt van Heerenveen.

De transfervrij van Al Jazira overgekomen voetballer kampte in de eerste seizoenshelft twee keer met een hamstringblessure (‘twee blessures, drie stappen terug’) en kwam mede daardoor nauwelijks in het stuk voor. Kalou moet het hebben van invalbeurten en wedstrijden met het beloftenelftal, een situatie een topspeler onwaardig.

En áls hij dan eens de kans krijgt in de basis, voor het laatst op 3 februari in de verloren uitwedstrijd tegen Vitesse, dan gaat het faliekant verkeerd. Sindsdien bleef het optreden van de 52-voudig Ivoriaans international beperkt tot invalbeurten – drie in totaal.

Tegen PSV ging dat goed, tegen Groningen stukken minder en tegen Sparta droop de opluchting van zijn gezicht toen hij in zijn acht minuten durende optreden de 5-1 binnenknalde. Even, in een glimp, was daar weer de pure klasse zichtbaar van een rasvoetballer.

Net als afgelopen maandag, toen Kalou met twee doelpunten en een assist (met de hak) het vonnis over Jong AZ velde. Of in Turkije, toen hij werkelijk de sterren van de hemel speelde tijdens zijn invalbeurt tegen het Duitse FC Nürnberg. Dat laatste optreden verleidde Sollied tot de woorden dat Kalou over ‘a touch of class’ beschikt.



Fans verdienen een betere Kalou’
Van oprispingen kan de schoorsteen echter niet branden, Kalou weet het. Een diepe zucht: ‘It’s kiling me inside man. Het is frustrerend. Om eerlijk te zijn: ik voel me hier soms nutteloos. De fans verdienen een betere Kalou dan die ze nu zien. Als ik niet geblesseerd geraakt was, zou ik zeker basisspeler zijn.’

‘Maar wat heb ik te klagen? Het team doet het sinds de winterstop goed en als prof moet je de zaken accepteren zoals ze zijn. Ik heb op dit moment niet veel te eisen en moet geduld hebben.’

Nu heeft hij dat geduld, vroeger zeker niet. Kalou: ‘Zo gaat dat met mensen die talent hebben: die denken dat ze altijd moeten spelen en dat ze onoverwinnelijk zijn. In mijn tijd bij Feyenoord ben ik na een wissel wel eens direct met een boze kop in mijn auto gestapt en in Auxerre heb ik mijn shirt wel eens voor de voetben van de trainer neergegooid.’

‘Dan toon je dus geen respect en dat heb ik nu wel afgeleerd. Ik ben met veel nederigheid naar Heerenveen gekomen. Maar laat één ding duidelijk zijn: iedere bankzitter die blij is, moet een andere baan zoeken.’

Ivoorkust & Broertje Salomon
Zijn situatie is in alle opzichten te herleiden naar een keuze die hij in 2007 maakte voor het goede geld van Al Jazira. Dat beviel zo slecht, dat hij in maart vorig jaar zijn contract inleverde en in de daaropvolgende maanden geen enkele wedstrijd speelde. In die vier maanden hield Kalou zijn conditie op peil bij Stella Club uit Abidjan in zijn geboorteland.

Het enige dat hem in die periode vrolijk stemde was het weer – in Ivoorkust is het altijd lekker warm, beaucoup de chaleur, en leeft iedereen op straat – en het contact met zijn ouders zeven zussen en twee broers. Als zijn derde broer, Salomon, vedette bij Chelsea, niet op hem had ingepraat, dan was ‘Bona’ op zijn dertigste vermoedelijk al profvoetballer-af geweest.

Nu de oudste van de voetballende broers nog steeds niet helemaal lekker in zijn vel zit, wil hij zijn broertje echter niet lastig vallen met zijn sores. Regelmatig vliegt Bonaventure naar London om Salomon aan het werk te zien (‘nee, hij is hier nog niet geweest’), maar de gesprekken gaan dan uitsluitend over het wel en wee van de speler van Chelsea.

‘Salomon heeft mijn hulp nodig, niet andersom. Ik ben zijn grote broer en moet er zijn voor hém. Hij zit in een cruciale fase van zijn carrière, terwijl ik alles al eens heb meegemaakt.’

(Verkeerde) keuzes
Wat heet: Bonaventure Kalou streek in 1997 als negentienjarige neer bij Feyenoord, waarmee hij in 1999 landskampioen werd en in 2002 de UEFA Cup won. Hij vertrok in 2003 naar Auxerre, dat hij in 2005 verruilde voor zijn droomclub Paris Saint-Germain.

In 2007 haalde Guy Roux, ook Kalou’s trainer bij Auxerre, hem naar het ambitieuze RC Lens, maar toen Roux al na vijf duels opstapte en diens opvolger Jean-Pierre Papin het niet in Kalou zag zitten, raakte de carrière van de Ivoriaan in het slop.

Nog steeds beschouwt Kalou zijn keuze voor Al-Jazira als de grootste fout van zijn leven. ‘Het leven draait om de keuzes die je maakt. Soms zijn die verkeerd, dat kan. Daarom praat ik ook zo veel met Salomon: ik wil niet dat hij de fouten maakt die ik heb gemaakt. Hij moet volledig gefocust blijven op het voetbal.’

‘Maar dat zal wel gebeuren, want hij is harder dan ik – ik ben gevoeliger. En daarom houd ik me bij Heerenveen ook zo veel bezig met Paolo Henrique. In hem herken ik veel van mezelf van zeven jaar geleden en ik zie in hem een grote speler voor de toekomst. Als hij ook maar gefocust blijft.’



WK in Zuid-Afrika
Zelf was Kalou vorig jaar even afgedwaald van die focus. ‘In de Verenigde Arabische Emiraten heb ik het plezier in het voetbal verloren. Maar dat niet alleen: na zo’n jaar is je lichaam niet meer gewend om zo veel te doen als het profvoetbal vereist en daaruit zijn mijn blessures ontstaan.’

‘Nu ik totaal fit ben, voel ik dat ik terug aan het komen ben op mijn oude niveau. Alles wat ik nu nodig heb, is een kans om dat te tonen. En ik weet dat het zomaar zover kan zijn, want in het voetbal kun je in heel korte tijd van het ene gevoel in het andere overgaan.’

‘Niets is voor altijd, net zoals in het echte leven. Stel mij maar op als we de bekerfinale halen, zou ik zeggen. Ik heb in mijn leven al zeven finales gespeeld en maar twee verloren.’ Bonaventure Kalou vraagt niet veel, vindt hij zelf: twee, drie wedstrijden achter elkaar in de basis. Dat is hem bij Heerenveen nog niet gegund geweest.

‘En dan niet in de spits, zoals tegen Vitesse, maar erachter, als aanvallende middenvelder. Als ik maar de kans krijg, een échte. Ik zou het zó graag willen laten zien, want ik weet dat ik nog belangrijk kan zijn voor dit team. En dat zal ook moeten, want samen met Salomon wil ik naar het wereldkampioenschap in Zuid Afrika.

Toekomst in Friesland?
Of zijn toekomst in Heerenveen ligt, is voor Kalou op dit moment nog volstrekt onzeker. Zijn contract loopt nog tot de zomer van 2010, maar nog zo’n seizoen kan hij zich niet permitteren. ‘Ik moet positief blijven en houd me vast aan de bezoekjes die mijn vrouw af en toe brengt. Ze woont met onze kinderen van 10, 5 en 3 in Parijs.’

‘Ik wil me na mijn loopbaan permanent in Frankrijk vestigen, maar eerst wil ik nog iets laten zien. Op een dag zal ik wakker worden en zal mijn lichaam ‘stop’ zeggen, maar die dag zal pas over een paar jaar aanbreken.’