1989: Perestrojka in Friesland
Wie hoort er niet in dit rijtje thuis: Aldo Swager, Peter Groen, Geert Huitema, Merab Zhordanija, Maarten de Jong, Lubbe van Dijk, Stephan Hommeles en Vazha Zhvanija? Het antwoord ligt een tikje voor de hand, maar de kans bestaat wel degelijk dat Zhordanija en Zhvanija binnenkort deel uitmaken van de selectie van Heerenveen.
Een mooie zondagmorgen in Beetsterzwaag in Friesland. Op het veld van vierdeklasser De Sweach werkt een combinatieteam van Heerenveen met spelers die vooral in het tweede elftal nauwelijks aan bod komen, een oefenwedstrijd af. De belangstelling gaat uitsluitend uit naar Merab Zhordanija en Vazha Zhvanija, twee spelers van Dinamo Tiblisi die op proef zijn bij Heerenveen.
Fritz Korbach ontbreekt, hij is druk met de voorbereiding van het duel van het eerste elftal tegen Feyenoord in de Kuip. Maar Foppe de Haan, technisch coördinator van Heerenveen is enthousiast over het tweetal, vooral over spits Zhvanija die twee fraaie goals maakt in het potje dat de reserves van Heerenveen met 6-0 winnen.
Na afloop worden de twee Sovjet-spelers als een speer naar de Kuip vervoerd waar ze Heerenveen keurig zien gelijkspelen tegen Feyenoord. De leiding van Heerenveen besluit Zhordanija en Zhvanija aan een échte test te onderwerpen, twee dagen later, tegen het eerste elftal van Emmen. VI besluit daarop de ontwikkelingen rond de twee spelers van Dinamo Tblisi te volgen.
B-Internationals
Heerenveen blijkt slechts over wat oppervlakkige informatie over Zhordanija en Zhvanija te beschikken. Ze zouden beide 28 jaar oud zijn, speelde de afgelopen acht jaar min of meer vast in de basis van Dinamo Tiblisi en ze zouden een aanzienlijk aantal wedstrijden voor het nationale B-elftal van de Sovjetuni gespeeld hebben.
Op basis van die informatie zouden Zhordanija en Zhvanija onmiskenbaar een versterking voor Heerenveen geweest. Maar kloppen de globale gegevens over het tweetal? Een telefoontje naar World Soccer roept meteen twijfels op. Keir Radegne, hoofdredacteur van het blad, is expert op het gebied van het Sovjet-voetbal en beschikt over alle opstellingen van alle Sovjet-clubs van de laatste jaren.
Uit zijn informatie blijkt dat Zhordanija in 1987 zes keer in de basis verscheen en Zhvanija achtmaal. Het jaar daarop kan Radnedge het tweetal zelfs in het geheel niet terugvinden in de opstellingen van Dinamo Tiblisi, dat aan het eind van het vorige jaar werd opgeheven. Althans, de clubnaam werd gewijzigd in Iberia dat noodgedwongen ging spelen in de competitie van Georgië.
Alle zelfrespecterende spelers van Dinamo Tiblisi zochten hun heil in West-Europa. Maar hoe dan ook: van 1987 tot en met 1989 waren Zhordanija en Zhvanija volgens World Soccer dus geen vaste keus in het eerste elftal. Een nationaal B-elftal blijkt zelfs in het geheel niet te bestaan. In de opstellingen van het Olympisch elftal van de afgelopen vijf jaar komen de namen van Zhordanija en Zhvanija ook al niet voor. Gewapend met die informatie reizen we af naar Emmen.
Werkvergunning?
De eerste die we aan het sportpark Meerdijk in Emmen tegen het lijf lopen is Fritz Korbach. De trainer schrikt zich een ongeluk als we hem confronteren met de gegevens van World Soccer. "Daar zijn we lekker mee. Die ene beweerde toch echt dat-ie 28 keer in het nationale B-elftal heeft gespeeld. Als 't niet meer dan reserves zijn geweest van Dinamo Tiblisi, dan krijgen we natuurlijk nooit een werkvergunning."
Met het onvermijdelijke havannaatje in de mondhoek begeeft Korbach zich somber gestemd naar de kleedkamer om zijn ploeg voor te bereiden op het duel met Emmen. In de bestuurskamer van Emmen maken we kennis met Vladimir Beniashvili, de begeleider van de twee Sovjet-spelers. Beniashvili is general director van het buro Mosprofsport, een organisatie die na de perestrojka een gigantisch gat in de markt ontdekte.
Het buro ging zich bezighouden met begeleiden van topsorters naar het buitenland, onder wie vele basketballers, handballers, schaatsers en dus ook voetballers, met een officiële licentie met goedkeuring van de betrokken bonden, clubs en autoriteiten.Het buro heeft zijn vestigingen in Duitsland, Zwitserland en bezit in Karel Aalbers, de voorzitter van Vitesse, een contactman in Nederland.
Fritz Korbach kwam tijdens Vitesse - Derry City bij toeval in contact met een vertegenwoordiger van CSKA, de overkoepelende organisatie van alle legerclubs in de Sovjetunie. Bij die gelegenheid informeerde Korbach of de afgevaardige van CSKA wellicht nog wat spelers in de aanbieding had. Het verzoek werd doorgespeeld naar Mosprofsport dat vervolgens contact opnam met Heerenveen.
Zhvanija 'Speler van het toernooi'
Zó zijn Zhordanija en Zhvanija dus in Heerenveen terechtgekomen. Nadat Beniashvili zich heeft uitgeput in loftuitingen over de gastvrijheid van president Riemer (voorzitter Riemer van der Velde) komen we ter zake. Volgens onze informatie waren Zhordanija en Zhvanija geen basisspeler van Dinamo Tiblisi.
Beniashvili: "Dan bent u verkeerd ingelicht. Volgens mijn informatie heeft Zhordanija ongeveer 100 en Zhvanija 150 keer in het eerste elftal gespeeld. Misschien dat ze enige tijd geblesseerd zijn geweest, dat weet ik ook niet precies. Ik weet alleen dat ze een respectabel aantal wedstrijden in het eerste team hebben gespeeld. Zhvanija is in 1982 op het internationale toernooi van Toulon met nationale jeugdploegen zelfs uitgeroepen tot beste speler van het toernooi. Zhvanija speelde in 1981 bovendien in het team dat in de halve finale van de Europa Cup in Tblisi uitkwam tegen Feyenoord (die laatste informatie blijkt te kloppen, in die zin dat Zhvanija inviel, red.)."
"Dat het nationale B-elftal niet bestaat is bovendien een misverstand. Ze hebben gespeeld in het tweede Olympische elftal. De Sovjetunie is nou eenmaal een enorm groot land, vandaar dat wij ook veel vertegenwoordigende elftallen kennen. Maar je komt echt niet in het tweede Olympische elftal als je niet kunt voetballen."
Rugnummers tien en elf
We gaan er op de Meerdijk, samen met zo'n 600 andere belangstellenden, eens even goed voor zitten. Zhvanya speelt als tweede spits, Zhordanija met nummer tien als aanvallende middenvelder. Maar in de eerste helft blijven de kwaliteiten van de twee volstrekt onzichtbaar. Er ontrolt zich een gênante vertoning waarin het duo volledig wordt genegeerd door de spelers van Heerenveen. Als Zhvanija de bal met handgebaren in de voeten vraagt krijgt-ie het speeltuig prompt diep en Zhordanija wordt op het middenveld compleet overgeslagen.
Het aantal balcontacten van het duo is in die fase op de vingers van één hand te tellen. Je krijgt welhaast medelijden met de twee Sovjets. Halverwege kijkt het onsamenhangend spelende Heerenveen tegen het door invallers geteisterde Emmen zelfs tegen een 1-0 achterstand aan.
Moppert Beniashvili in de rust: "Het is altijd hetzelfde. In testwedstrijden worden spelers die worden uitgeprobeerd niet aangespeeld in de angst dat die nieuwe spelers beter blijken te zijn." Riemer van der Velde: "Er lopen bij ons spelers met het idee 'als die twee Russen goed spelen, ben ik mijn plek kwijt.' En ik kan me dat nog voorstellen óók. Maar nu weten we nóg niks."
'Geert en Jelle' in actie tegen Emmen. (Bron: Een pompeblêd als voetbalhart)
In de rust heeft Korbach zijn ploeg er kennelijk op gewezen dat een wedstrijd met z'n elven gespeeld dient te worden. Vooral Zhordanija komt in de tweede helft wat meer aan de bal. Hij oogt niet al te snel, maar de trainingen wezen volgens Foppe de Haan uit dat-ie wel degelijk snelheid bezit. Zhordanija heeft een mooie trap, leidt weinig balverlies, opent een paar keer fraai en is betrokken bij elke gevaarlijke situatie voor de goal. Hij heeft duidelijk een neusje in de zestien, volgens het trainersjargon.
Hij is dan ook verantwoordelijk voor de gelijkmaker na een fraaie assist van Zhvanya. De kleine spits blijkt vooral razendsnel en hij beschikt over korte kap- en draaibewegingen. Het type Rick Hilgers. Zhvanya staat alleen niet al te sterk op zijn beentjes. Bij elk duwtje gaat-ie gestrekt. Zhordanija blijkt daarentegen fysiek sterk, hij maakt in de tweede helft zelfs een paar pittige overtredingen waarmee hij zich de woede op de hals haalt van Emmen-trainer Ben Hendriks.
Heerenveen wint uiteindelijk met 2-1, maar waar het uiteraard om draait is het eindoordeel van Fritz Korbach. Het visum voor de Sovjets loopt drie dagen later af, vóór die tijd dient er een knoop doorgehakt te worden. Maar er kan aan de hand van de ontwikkelingen in et duel met Emmen absoluut geen eerlijk oordeel over de twee gegeven worden. Het is duidelijk dat ze kunnen voetballen, maar wat ze wérkelijk kunnen bleek nog niet uit het duel met Emmen.
Something special
Korbach is er dan ook nog niet uit: "Morgen praten we verder met alle betrokkenen. Op de trainingen heb ik in elk geval gezien dat ze meer kunnen dan ze hier vanavond hebben laten zien." Na afloop van het duel schieten we Merab Zhordanija aan die de Engelse taal machtig zou zijn. Dat blijkt in ieder geval wél te kloppen.
In redelijk Engels geeft Zhordanija aan dat hij het potje tegen Emmen niet als een eerlijke kans beschouwt: "We hebben nog niet de helft kunnen laten zien van wat we werkelijk kunnen. Ik geloof in elk geval dat wij iets aan het spel van Heerenveen kunnen toevoegen. Afgelopen zondag kregen we tegen Feyenoord een aardig beeld van Heerenveen. I am sorry, maar ik vond Feyenoord veel sterker. Heerenveen speelde vooral vechtvoetbal, ik zag bij niemand something special. Ik denk dat Zhvanija en ik dat wel hebben."
Daags na het duel met Emmen besluit de leiding van Heerenveen naar aanleiding van de door VI verstrekte informatie de spelers zelf te vragen naar hun staat van dienst. De eerste geruststelling: uit hun paspoort blijkt inderdaad dat beide spelers 28 jaar oud zijn. Er volgt dan een uiterst gedetailleerde opsomming waaruit blijkt dat dat ze een aantal jaren zijn weggeweest uit Tblisi.
Sovjetmolens
Heerenveen gaat ervan uit dat het tweetal de waarheid spreekt, ook de lcubleiding is ervan overtuigd dat ze twee intelligente en integere voetballers te gast heeft. Korbach: "Zo'n gedetaileerde staat van dienst, dat verzin je niet. Die jongen zijn niet achterlijk, ze weten heus wel dat we hun verhaal kunnen checken." Dat doet Heerenveen dan ook: voor de zekerheid stuurt de club een telex naar de voetbalbond van de Sovjetunie met het verzoek om de staat van dienst van het tweetal op papier te zetten.
Als het verhaal van Zhordanija en Zhvanija door de bond inderdaad wordt bevestigd wil Heerenveen een werkvergunning tot aan het eind van het seizoen aanvragen voor het duo. In ddie periode zouden de twee dan op huurbasis voor Heerenveen moeten uitkomen. Het antwoord wordt overgiens pas deze week verwacht, ook na de perestrojka malen de ambtelijke molens in de Sovjetunie nog niet al te snel.
Het is alleen de vraag of de Stichting Arbeidszaken een positief advies zal uitbrengen aan het Ministerie van Sociale Zaken. Heerenveen denkt van wel omdat de de afgelopen maandenin alle uithoeken van de wereld tevergeefs op zoek was naar versterking. Twee spelers die respectievelijk 100 150 keer voor een topclub uit de Sovjetunie gespeeld hebben mogen volgens de clubeleiding zonder scrupules als een verrijking voor het Nederlandse voetbal beschouwd worden - en in elk geval als een verrijking voor Heerenveen.
Riemer van der Velde: "We zijn eerst in Nederland bezig geweest, maar daar is absoluut geen betaalbare versterking te vinden. Ronald de Boer wilden we dolgraag, maar daar wilde Ajax 2 miljoen voor zien. We hebben vervolgens een Ghanees en een Braziliaan in huis gehad. Die Ghanees viel meteen af toen uit zijn paspoort bleek dat hij geen 25 jaar was zoals hij zelf beweerde, maar 28.
Die Braziliaan vonden wij wél een versterking, maar die kreeg weer geen werkvergunning. Fritz kwam nu met die twee Russen op de proppen. We moeten maar eens zien wat 't wordt. De vraagprijs is in elk geval nog veel te hoog. Die ligt nu tussen de vijf en zes ton voor hen samen, terwijl ze ook nog eens bepaald geen kinderachtige salarissen verlangen. We hebben bij de club wat mensen die in versterkingen willen investeren, maar dit soort bedragen zijn ons nog te gortig."
Uiteindelijk kreeg Heerenveen de tewerkstellingen voor beide spelers niet rond, ondanks dat beide spelers al aan de Nederlandse les waren begonnen. Zhordanija en Zhvanija keerden daarop terug naar hun vaderland.
